De mensheid heeft altijd geprobeerd haar gedrag te begrijpen en haar persoonlijkheid te verklaren. Religies en andere moreel-ethische geloofssystemen hebben door de geschiedenis heen paradigma's gevestigd die bepaalde gedragskenmerken van bepaalde samenlevingen en in bepaalde contexten kunnen verklaren, maar niet de individuele houdingen van de mensen die er deel van uitmaken.<sup> 1</sup>
Wat is persoonlijkheid?
Persoonlijkheid wordt gedefinieerd als het geheel van relatief stabiele en karakteristieke patronen van cognitie, emotie en gedrag die van individu tot individu verschillen en meestal worden beschreven in termen van specifieke persoonlijkheidskenmerken.
De bekendste persoonlijkheidsmodellen van vandaag zijn de vijf-factorenmodellen, waarin meerdere persoonlijkheidskenmerken samenkomen in vijf algemene kenmerken : extraversie, neuroticisme, openheid, consciëntieusheid en aangenaamheid.² Deze benamingen kunnen per onderzoek verschillen, maar het is een van de meest algemeen erkende modellen van menselijke persoonlijkheidskenmerken en heeft aanleiding gegeven tot talloze persoonlijkheidstests van verschillende typen.
Ten eerste wordt de persoonlijkheidstreit extraversie gekenmerkt door opwinding, sociale vaardigheden, spraakzaamheid, assertiviteit en een hoge mate van emotionele expressiviteit. Mensen met een hoge mate van extraversie hebben de neiging energie te putten uit sociale situaties.
Neuroticisme , soms ook wel emotionele stabiliteit genoemd, is een persoonlijkheidskenmerk dat gekenmerkt wordt door verdriet, humeurigheid en emotionele instabiliteit. Een hoge score op dit kenmerk leidt vaak tot stemmingswisselingen, angst, prikkelbaarheid en verdriet. Mensen met een lage score op neuroticisme zijn over het algemeen stabieler en emotioneel veerkrachtiger.
Openheid kenmerkt zich door eigenschappen als verbeeldingskracht en inzicht. Mensen die meer 'open' zijn, hebben doorgaans een breed scala aan interesses, zijn nieuwsgierig naar de wereld en anderen, en staan open voor het leren van nieuwe dingen en het opdoen van nieuwe ervaringen.
De kenmerkende eigenschappen van de persoonlijkheidstreit consciëntieusheid (ook wel verantwoordelijkheidsgevoel genoemd) zijn onder andere een hoog reflectievermogen, goede impulsbeheersing en doelgericht gedrag. Zeer consciëntieuze mensen zijn doorgaans georganiseerd en hebben oog voor detail. Ze plannen vooruit, denken na over de gevolgen van hun gedrag voor anderen en zijn zich bewust van deadlines.
Tot slot omvat de eigenschap vriendelijkheid kenmerken zoals vertrouwen, altruïsme, hoffelijkheid, genegenheid en ander prosociaal gedrag. Mensen met een hoge mate van vriendelijkheid zijn doorgaans meer coöperatief, terwijl mensen met een lage mate van vriendelijkheid eerder competitief en soms zelfs manipulatief zijn. 3
Genetica en persoonlijkheid
Wie heeft zich niet ooit afgevraagd of genetica de persoonlijkheid beïnvloedt? Bijna iedereen weet hoeveel hij of zij op zijn of haar vader of moeder lijkt, en vraagt zich af of dat een gevolg is van opvoeding of genen.
Talrijke wetenschappelijke publicaties gebaseerd op onderzoek met tweelingen en families hebben aangetoond dat persoonlijkheidskenmerken gedeeltelijk erfelijk zijn en verschillende uitkomsten gedurende het leven kunnen voorspellen, zoals impulsiviteit of een aanleg voor de ontwikkeling van neurotische trekken.⁴ We kunnen dus stellen dat genetica en persoonlijkheid twee nauw verwante concepten zijn.
Tweelingstudies zijn een belangrijk instrument in genetisch onderzoek. Ze zijn de meest gebruikte methode om genetische en omgevingsfactoren te onderscheiden bij familieovereenkomsten. 5
In de biologie en genetica wordt erfelijkheid begrepen als de som van de processen waarmee de fysieke, biochemische en morfologische kenmerken van levende wezens via genen van ouders op nakomelingen worden overgedragen. Voor meer informatie over genetische erfelijkheid kunt u ons artikel over genetische erfelijkheid en afstamming raadplegen.
Maar hoe zit het met persoonlijkheid, die we niet kunnen definiëren als een puur fysieke, biochemische of morfologische eigenschap? Is het erfelijk?
Het begrijpen van de mogelijke genetische en omgevingsfactoren die ten grondslag liggen aan verschillende persoonlijkheidskenmerken en de implicaties daarvan voor het leven, is al lange tijd een onderwerp van grote belangstelling. Deze vraag is onderzocht binnen de gedragsgenetica, een onderzoeksgebied dat zich richt op de patronen van genetische en omgevingsinvloeden op de ontwikkeling en manifestatie van individuele verschillen in psychologische en gedragsmatige eigenschappen. 6
Een specifiek voorbeeld van hoe genetica de persoonlijkheid beïnvloedt, is te zien in de eigenschap impulsiviteit . Impulsiviteit is de neiging om onvoorspelbaar te handelen. Impulsief gedrag is niet altijd onaangepast en kan voordelig zijn in situaties waarin het belangrijk is om snel te reageren en onverwachte kansen te benutten.<sup>7</sup> Impulsiviteit is matig erfelijk en verschillende studies hebben bepaalde genen in verband gebracht met impulsieve persoonlijkheden. Een daarvan is het DBH-gen, dat betrokken is bij de synthese van hormonen zoals noradrenaline en dopamine, die essentieel zijn voor het correct functioneren van verschillende fysiologische processen in het lichaam. In dit verband hebben recente studies aangetoond dat individuen met bepaalde polymorfismen in het DBH-gen een grotere aanleg hebben om impulsieve eigenschappen te ontwikkelen.<sup> 8</sup>
Polymorfisme en mutatie zijn twee termen die vaak door elkaar worden gebruikt om veranderingen in de DNA-sequentie te beschrijven, maar dat zijn ze niet. Het belangrijkste verschil tussen mutatie en polymorfisme is dat een mutatie een verandering is in een DNA-sequentie in het genoom van een bepaald organisme, terwijl een polymorfisme een mutatie is die voorkomt bij meer dan 1% van een bepaalde populatie. 9
Genetica en talent
Nu we de relatie tussen genetica en persoonlijkheid kennen, laten we het concept talent introduceren . Dit is het bijzondere intellectuele vermogen of de aanleg die iemand heeft om dingen gemakkelijk te leren of om een activiteit met grote vaardigheid uit te voeren. Bepaalde talenten, zoals intelligentie, creativiteit of cognitieve vaardigheden op latere leeftijd, worden in verband gebracht met een belangrijke genetische invloed.
Creativiteit, ofwel het vermogen om nieuwe en nuttige ideeën te ontwikkelen, is bijvoorbeeld de belangrijkste drijfveer achter wetenschappelijke, technologische en culturele innovatie. Om die reden is de identificatie van de genetische component die de ontwikkeling van dit talent bepaalt, de afgelopen decennia een belangrijk onderzoeksonderwerp geweest. In dit kader hebben verschillende wetenschappelijke artikelen aangetoond dat bepaalde polymorfismen in het COMT-gen geassocieerd zijn met hogere scores op creativiteitstests.<sup> 10</sup>
Het is echter belangrijk om te bedenken dat zowel persoonlijkheidskenmerken als de verschillende individuele talenten zeer complex zijn en worden beïnvloed door meerdere genen die gezamenlijk, en niet onafhankelijk, werken. Het grootste deel van wat we erven, wordt bepaald door vele genen die ver uit elkaar liggen op hetzelfde of verschillende chromosomen, waarvan de effecten moeilijk te detecteren zijn vanwege hun geringe omvang. Daarnaast is het belangrijk om te beseffen dat omgevingsfactoren zoals het genoten onderwijs, de sociale en familiale omgeving, cultuur en levenservaringen een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van onze persoonlijkheid en talenten.
Persoonlijkheids- en talententest 24Genetics
De definitie van wie we zijn wordt gevormd door vele op elkaar inwerkende factoren en genetica speelt een fundamentele rol in dit proces. Het is een essentieel onderdeel van onze identiteit, van onze persoonlijke ontwikkeling.
Bij 24Genetics bieden we je onze persoonlijkheids- en talententest aan . Dankzij deze test kom je te weten welke persoonlijkheidskenmerken of vaardigheden je hebt ontwikkeld als gevolg van je genen en welke je hebt ontwikkeld als gevolg van je omgeving en persoonlijke omstandigheden.
Bibliografie
1. Tolosa, A. Bases neurogenetica van comportamiento. Genotipia https://genotipia.com/revista_gm/neurogenetica/.
2. De vijf belangrijkste persoonlijkheidskenmerken [Internet]. [geraadpleegd op 3 augustus 2022]. Beschikbaar via: https://www.verywellmind.com/the-big-five-personality-dimensions-2795422
3. Røysamb, E., Nes, RB, Czajkowski, NO & Vassend, O. Genetica, persoonlijkheid en welzijn. Een tweelingstudie naar eigenschappen, facetten en levensvoldoening. Sci. Rep. 8 , 12298 (2018).
4. Sanchez-Roige, S., Gray, JC, MacKillop, J., Chen, C.-H. & Palmer, AA De genetica van de menselijke persoonlijkheid. Genes Brain Behav. 17 , e12439 (2018).
5. González Ramírez, AE, Díaz Martínez, A. & Díaz-Anzaldúa, A. De epigenetica en de studio's in het kamp van de psychiatrie. Salud Ment. 31 , 229–237 (2008).
6. Montag, C., Ebstein, RP, Jawinski, P. & Markett, S. Moleculaire genetica in de psychologie en persoonlijkheidsneurowetenschappen: over kandidaatgenen, genoombrede scans en nieuwe onderzoeksstrategieën. Neurosci. Biobehav. Rev. 118 , 163–174 (2020).
7. Hess, C. et al. Een functioneel dopamine-β-hydroxylase genpromotorpolymorfisme is geassocieerd met impulsieve persoonlijkheidsstijlen, maar niet met affectieve stoornissen. J. Neural Transm. 116 , 121–130 (2009).
8. Bevilacqua, L. & Goldman, D. Genetica van impulsief gedrag. Philos. Trans. R. Soc. B Biol. Sci. 368 , 20120380 (2013).
9. Karki, R., Pandya, D., Elston, RC & Ferlini, C. Het definiëren van ‘mutatie’ en ‘polymorfisme’ in het tijdperk van persoonlijke genomica. BMC Med. Genomics 8 , 37 (2015).
10. Han, W. et al. Genetische invloeden op creativiteit: een onderzoek naar convergent en divergent denken. PeerJ 6 , e5403 (2018).
11. Dick, DM Gen-omgevingsinteractie bij psychologische eigenschappen en stoornissen. Annu. Rev. Clin. Psychol. 7 , 383–409 (2011).
